“Zaintzak eraldatuz” jardunaldiak etxez etxeko arreta-eredu berri bat bultzatu du tokikotik abiatuta

Iruñea, 2025eko ekainaren 17a. Gaur Civicanen ospatutako topaketak profesionalak, erakundeak eta gizarte-erakundeak bildu ditu etxeko zaintzen arloan praktika onak partekatzeko, begirada berezia landa-eremuan jarrita. “Zaintzak eraldatuz: tokikotik abiatutako etxeko arretaren gako berriak” izenburupean, jardunaldiak Rural Domus eredua balioan jarri du. Proposamen berritzailea da, arreta integralaren eredu batean oinarritua, eta helburua da egoera zaurgarrian dauden adinekoen zaintza hobetzeko gaur egungo erronkei erantzutea.

Felipe de Lecea Fundazioak-Josefina Arregui Klinikak eta Iruñea-Tutera San Juan de Dios Ospitaleak antolatu dute jardunaldia, “la Caixa” Fundazioaren eta Caja Navarra Fundazioaren lankidetzarekin. Nafarroako Pertsonen Autonomia eta Garapenerako Agentzia eta beste erreferentziazko proiektu batzuk ere izan dira bertan: etxeTIC, AICP Corella, Teknoadineko Landalab Sakana eta Cuidando-T.

Topaketan esperientzia errealak, testigantzak eta tresnak partekatu dira, zaintzak ikuspegi komunitariotik, profesionaletik eta pertsonarengan zentratutik berriz pentsatzeko. Rural Domus eredua testuinguru ezberdinetara molda daitekeen formula gisa aurkeztu da, ez bakarrik landa-eremuetan, eta bakardadea arintzeko, baliabideen arteko koordinazioa hobetzeko eta arreta profesionalago, hurbilago eta eraginkorrago bat eskaintzeko aukera ematen du.

Hala, Rodrigok Palacios teknikariak ereduaren funtsezko elementuak partekatu ditu: laguntza malgua eta ez-instituzionalizatzailea, komunitate-sare adostuak aktibatzea, profil ahulen identifikazio goiztiarra prozesua medikalizatu gabe, eta osasun publikoko sistemaren eta gizarte zerbitzuen arteko benetako konexioa. “Garrantzitsua ez da eskala, baizik eta ikuspegia: entzun, moldatu, koordinatu, lagundu”, adierazi du.

Jardunaldian zehar, proiektuaren laburpen-bideo bat proiektatu da eta hitza eman zaie gizarte-langileei, parte hartu duten adinekoei eta proiektuaren baitan sortu den etxeko zaintza eskolako ikasleei. Haien testigantzek agerian utzi dute ereduaren eraldatze-eragina, bai zaindutako pertsonen bizitza-kalitatean bai zaintzaile direnen autoestimuan eta profesionalizazioan.

Ondoren, esperientzien mahaia egin da, Loreto Velilla Josefina Arregui Fundazio-Klinikako okupazio-terapeutak moderatuta. Bertan honako ekimenak aurkeztu dira: pertsonarengan zentratutako AICP Corella proiektua (Saray Sanz), Garaian S. Koop.-eko Teknoadineko Landalab Sakana landa-berrikuntzako laborategia (Iker Unanua) eta ESAINek bultzatutako Cuidando-T programa, zaintza profesionalaren arloan ekonomia sozialeko ekintzailetza sustatzen duena.

Amaierako zatian, Susana Martínez Agorreta Iruñeko San Juan de Dios Ospitaleko gizarte-osasun arloko arduradunak ereduaren gako nagusiak laburbildu ditu, bereziki arreta jarriz gizarte-zerbitzuetako profesionalek testuinguru ezberdinetan berehala aplikatu ahal izateko. “Ez da beharrezkoa sistema osoa eraldatzea zaintzak hobetzen hasteko. Nahikoa da praktika txiki batzuk txertatzea, profesionalen, komunitatearen eta pertsonen arteko harremanak aldatzen dituztenak”, azaldu du.

Josefina Arregui Fundazio Klinikako zuzendari gerente Ángel Gardachalek nabarmendu du jardunaldi honek “ez duela soilik proiektu baten aurkezpena ordezkatzen, baizik eta zaintzak oinarrizkotik abiatuta eraldatzen jarraitzeko dei bat ere bada: pertsona, bere ingurunea eta eguneroko duintasuna”. Bere hitzaldian azpimarratu du “zaintzea erronka bat dela, baina baita berritzeko aukera bat ere, humanoarengandik abiatuta, entzunaz, egunerokotasunetik”.

Gardachalek azpimarratu du “zaintza ona ez dela baliabide gehiago izatearen araberakoa bakarrik –nahiz eta garrantzitsua den–, baizik eta lotura hobeak edukitzearen araberakoa ere: osasunaren eta gizartearen artean, publikoaren eta komunitarioaren artean, profesionalaren eta familiartekoaren artean”. Ildo horretan, defendatu du landa-eremuko erronkak ez direla jada soilik landa-eremukoak, eta Rural Domus eredua ez dela soilik landakoa: errepikagarria, moldagarria eta errealista dela hainbat testuingurutan beharrizan komunetarako.

“Erronka –esan du– da zaintzea mugarik gabe egitea, laguntzea inbaditu gabe, profesionalizatzea deshumanizatu gabe eta gidatzea epaitu gabe”. Bere esanetan, eraldaketa honek “gehiago entzutea, txikitik komunitatea egitea, zaintzen duenari ere arreta ematea eta konturatzea, zalantzarik gabe, enplegu eta autoenplegurako aukera-nitxo bat badagoela esparru honetan, garapen bermatua izateko laguntza eta laguntzea behar duena”.

Iruñeko San Juan de Dios Ospitaleko zuzendari gerentea, Patricia Segura doktoreak, azpimarratu du harrotasuna sentitzen dutela proiektu aitzindari hau bultzatzeagatik, erakundeen arteko lankidetzaren eta adineko pertsonekin duten konpromisoaren fruitu. “Aurrerapauso garrantzitsua eman dugu premia handiena duten pertsonen benetako beharrei erantzuteko, eta epe luzera eredu hau jarraitzeko ilusioz egiten dugu”, adierazi du.

Jardunaldia amaitzeko, dei egin zen babes-sareak eraikitzen jarraitzeko, komunitate-baliabideak aktibatzeko eta ekonomia sozialetik abiatzen diren ekimenak sustatzeko, pertsonen ongizatea erdigunean jarrita.