Depresioa ez da zahartzearen prozesu normalaren parte; hori normala dela jotzea akats larria da.
Adinekoen depresioaren sintomak eta gazteenak desberdinak dira.
Depresio batek autonomia galtzea, ibileraren ezegonkortasuna eta erorikoak eragin ditzake, eta, beraz, errehabilitazio-tratamendu bat beharrezkoa izan daiteke.
Depresio batek dementzia simulatu dezake, eta alderantziz. Beti aztertu behar da.
Adineko batek depresioa badu, tratamendu bat behar du, eta, kasu askotan, ohiko medikazioak doitu behar ditu.
Depresioa da, antsietatearekin batera, adinekoen patologia psikiatrikorik ohikoena. Depresioa ez da adin aurreratuan berez agertzen baldintza normala, eta zahartze-prozesu normaletik bereizi behar da. Eguneroko praktika klinikoan, badira diagnostikatzen ez diren depresio-sindrome asko, sintomak oso desberdinak izan baitaitezke heldu gazte baten sintomekin alderatuta.
Arrazoiak
Faktore biologikoen, psikologikoen eta sozialen arteko elkarrekintzak zahartze zoriontsua eragin dezake edo depresio-koadro bat garatzea.
Hauek dira depresioaren garapenean eragin dezaketen faktoreetako batzuk:
- Faktore biologikoak: dopamina, serotonina, noradrenalina eta gisako neurotransmisore jakin batzuen nahasmendua, lesio baskularrak garuneko substantzia zurian, osagai genetikoak, etab.
- Faktore psikologikoak: nortasun-ezaugarri jakin batzuk, aurretiazko zailtasunak galera afektiboak sortzeko, bizitzako aro horretan agertzen diren egoera berrietara egokitzeko zailtasunak.
- Faktore sozialak: ezkontidearen edo seme-alabaren heriotza, erretiroa, gaixotasun fisiko larria izatea, finantza-arazo larriak izatea, bizilekua nahitaez aldatzea edo gizarte-laguntza egokia ez izatea.
Sintomak
Depresio berantiarrak berezitasun garrantzitsuak eskaintzen ditu diagnostiko bat egiteko orduan. Adinekoak sintoma ez oso nabarmenak eta zehaztugabeak izan ditzake, eta, beraz, arreta egokia jarri behar da sintoma horiek identifikatzeko.
Hauek dira ohikoenak:
- Tristura-adierazpen gutxi. Antsietatearekin lotutako kexa handiagoak eta gehiegizko kezkak.
- Kexa somatiko gehiago (buruko mina, hanketako eta besoetako ahultasuna, segurtasunik eza oinez ibiltzean…), sintoma horietaz kexatzera (minaz, batez ere) ohituta ez dauden pertsonengan.
- Lo-nahasmenduak maiz gertatzen dira.
- Pisua eta gosea galtzea.
- Jokabide-nahasmenduak. Suminkortasuna.
- Gaitasun funtzionala murriztea; besteak beste, nork bere burua zaintzeko autonomia galtzea, ibileraren ezegonkortasuna edo erorketak. Batzuetan, familiek objektibatutako lehen sintoma da.
- Sintoma psikotikoen maiztasun handiagoa; adibidez, norbaitek justifikaziorik gabe min egin nahi diola sinestea.
- Eragina errendimendu kognitiboan, dementzia-koadro batekin nahas daitekeena, kontzentrazio eta oroimen arloko arazoekin.
- Jokabide atzerakoiak (elikagaien, medikazioaren edo zaintzaren aurkako jarrerak adieraztea, inkontinentzia-uneak).
- Nortasunaren aurretiazko ezaugarrien nabarmentze patologikoa.
- Norberaren isolamenurako eta axolagabekeriarako joera.
- Depresioa, batzuetan, dementzia baten lehen sintoma izan daiteke.
Ondorioak
Gaixotasun horrek ondorio hauek izango ditu, besteak beste:
- Isolamendu soziala.
- Bere buruaz beste egiteko arriskua handitzea.
- Osasun eta gizarte arloko zerbitzuak gehiago erabiltzea, ospitaleko egonaldiak luzatuta.
- Gaixotasun fisiko konkomitanteak okertzea.
- Narriadura kognitiboaren arriskua handitzea.
- Gertaera baskularraren eta hilkortasunaren arriskua.
- Funtzio-galera handiagoa eta desgaitasuna.
- Hauskortasun-sindromea agertzea.
Horrez gain, zaintzailearengan estresa areagotuko da, klinika hori erabiltzeko zailtasunak direla eta.
Diagnostikoa
Adinekoen depresio-gertakariaren diagnostikoa zaildu egin daiteke hainbat arrazoirengatik:
- Agureak “normaltzat” jo dezake bere aldartea. Oro har, osasun-arazo kronikoei edo adin horretan ohikoak diren beste arazo batzuei egozten die. Horrek atzerapena dakar laguntza bilatzean.
- Inguruneak minimizatu egiten du depresioak adinekoengan duen garrantzia. Gizartean, eta baita osasun-sistemako zenbait sektoretan ere, sintoma depresiboak zahartzaroari berez datxezkiolako uste faltsua dago eta, beraz, ez dutela berariazko arretarik behar.
- Adinekoak alderdi emozionalak adierazteko zailtasuna.
- Lotsagarritzat jotzen dituen gertaerei buruzko informazioa ezkutatzeko joera (alkohol-kontsumoa, aurrekari psikiatrikoak).
- Zentzumen-zailtasunak: ondorioz, egiten zaizkion galderak nekezago ulertu ditzake. Askotan, lotsa sentitzen dute galdera ez entzuteagatik, eta ez dute hori transmititzen, “zaharra edo inozoa” iruditzearen beldurrez, kontsultan esaten digutenez.
- Batzuetan, zaila da bereiztea kexa somatikoa (gorputzaren kexa) depresio baten edo beste gaixotasun baten ondorio ote den; batez ere, aldez aurretik kexarik bazegoen.
- Kontsulta medikoetan denbora gutxi egotea, sintometan behar bezala sakontzeko.
Depresio baten azterketaren ebaluazio medikoak honako atal hauek barnebildu behar ditu:
- Historia klinikoa. Sintoma depresiboen hasierari eta bilakaerari buruzko informazio zehatza, baita eguneroko bizitzan duten eraginari buruzkoa ere. Pazientearen aurretiazko nortasunari buruzko datuak. Balorazio geriatriko integral zabaldua. Pazientearen aurretiazko gaixotasunak, hartzen dituen edo hartu dituen medikazioak eta gertakari depresiboen edo bestelako patologia psikiatrikoen familia-aurrekariak. Funtsezkoa da pazientearekin eta haren inguruko beste pertsona batzuekin (familia, zaintzailea edo gertuko laguna) elkarrizketa izatea. Kontuan izan behar da adinekoak “normaltzat” jo dezakeela gertatzen ari zaiona, adinari edo gaixotasun kronikoei (BGBK, bihotzeko arazoak…) egozten baitie. Gerta daiteke, halaber, lotsa izatea ondoez psikikoa transmititzeko orduan, eta nahiago izatea sintoma fisikoak kontatzea, “buruko gaixotasuna” etiketa saihesteko.
- Miaketa fisikoa eta neurologikoa, sintomak eragin ditzaketen gaixotasunen bila.
- Odol-analisia.
- Kasu hautatuetan, baliteke azterketa neuropsikologiko bat edo irudi-proba bat egin behar izatea (garuneko TAC edo burmuineko erresonantzia magnetikoa), medikuaren irizpidearen arabera.
Tratamendua
Tratamendu farmakologikoa terapiaren tresna nagusia da, psikoterapiarekin batera.
Badira zenbait farmako mota, eta adinekoak duen depresio motaren eta patologia organiko konkomitanteen arabera erabiliko dira. Tratamenduaren iraupena aldakorra da. Lehen depresio-gertakari batean, medikazioa gutxienez urtebetez mantendu behar dugu. Kasu batzuetan, denbora luzeagoz egin beharko zaio tratamendua, berriri ez gaixotzeko. Hautatutako kasuetan, tratamendua etengabe mantendu beharko da, ia betiko.
Depresio-gertakari batean errehabilitazio-tratamendu bat beharrezkoa izan daiteke; izan ere, lehen esan dugun bezala, sintoma ohikoenetako bat narriadura funtzionala da (autonomia galtzea, ezegonkortasuna oinez ibiltzean, erorikoak).
Lotutako informazio-arloak
Klinika Psikogeriatrikoa
Altsasu
Erburua kalea z/g
948 563 850
info@josefinaarregui.com
Astelehenetik ostiralera: 09:00 – 16:30Arreta Psikogeriatrikoko Zentroa
Iruñea
Cordovilla poligonoa, B kalea848 46 33 46info@josefinaarregui.comAstelehenetik ostiralera 09:00 – 13:00Astelehenak eta astearteak 16:00 – 19:00
Arreta Psikogeriatrikoko Zentroa
Gasteiz
Reina Sofía etorb, 23848 46 38 48info@josefinaarregui.comAstearteak: 09:00 – 14:00 eta 15:30 – 19:30Ostegunak: 09:00 – 18:30
Ostiralak: 09:00 – 14:00
Enpresa horrek Nafarroako Gobernuaren diru-laguntza jaso du lehiakortasuna hobetzeko 2019ko laguntzen deialdiaren babesean.
Enpresa honek Eskualde Garapeneko Europako Funtsak %50ean kofinantzatutako laguntza jaso du, Nafarroako 2014-2020 FEDER Programa Operatiboaren bidez.
Enpresa horrek Nafarroako Gobernuaren diru-laguntza jaso du eraginkortasun energetikoa, energia berriztagarrien ezarpena eta mugikortasun jasangarria sustatzeko 2021ko laguntzen deialdiaren babesean.
Entitate honek Nafarroako Gobernuaren laguntza jaso du, Eskualde Garapeneko Europako Funtsarekin batera finantzatua, Nafarroako FEDER 2021-2027 Programa Operatiboaren bidez.
Enpresa hau egokituta RGPD eta LOPD GDD dago.