Antsietatea

“Saihestekoa” deritzogun jokabidea, hau da, antsietateak eraginda jarduera bat egiteari uko egitea edo uko egitea beste pertsona batzuekin kontaktua izateari, horrek azkenean isolamendua, autonomia-galera eta sufrimendu handia eragiten ditu.

Saiheste-jokabideak adinekoengan eragiten dituen gehiegizko kezkak eta gazteenak desberdinak dira:

• Saihestu gauez ateratzea edo bakarrik ateratzea, erasoa jasotzeko edo biktima izateko beldurrez.
• Ariketa edo beste jarduera batzuk saihestea, erortzeko edo zorabiatzeko gehiegizko beldurrak eraginda.
• Gertaera sozialetara ez joatea, entzumena galdu delako edo beste lotsa mota batzuen ondorioz.
• Uko egitea edozein laguntza tekniko erabiltzeari (eskumakila, taka-taka, audifonoak), “zaharra”, “Arraroa” edo “ahula” ematearen beldur.
• Jarduera intelektualak saihestea, hala nola eskoilak edo irakurketa-taldeak, “ergelaren itxura” emateko beldurrez.
• Ez bilatzea behar den laguntza, “zama bihurtzearen” beldurrez, edo independentzia/autonomia galtzea.
• Ez erostea beharrezkoak diren gauzak, “porrota egiteko edo erreka jotzeko” beldurrez. Finantza-erregistroak gehiegi berrikustea.
• Gehiegizko inplikazioa jardueretan, dela distrakzio modu bat bezala, dela kezka kontrolatzeko ahalegin bat bezala: adibidez, garbitasuna, intrusiboegia izatea edo gehiegizko babeslea izatea seme-alabekin (helduak).

Adinekoak sindrome berezi bat du antsietatearekin lotua, erortzeko beldurraren sindromea. Erorikoen historiarik ez duten adinekoen % 30ek dute, eta erorketaren bat izan dutenen % 60k. Hainbat faktoreren konbinazioaren ondorioz sortzen da: a) faktore fisikoak (hanketan indar gutxiago, muskulu-masa txikiagoa, orekaren nahasmendua), b) farmakoak; izan ere, oinez ibiltzearen ezegonkortasun-sentsazioa areagotzen duten eta c) faktore mentalak, erortzeko beldur “gehiegizkoa”. Erorikoen gaineko gehiegizko kezka horren ondorioz, gizabanakoak ez ditu egiten bizitzarako funtsezkoak diren jarduera ez-arriskutsuak. Jarduera horiek etengabe saihestuz gero, azkenean autonomia galtzen da (desgaitasuna). Beraz, funtsezkoa da sindrome hori garaiz identifikatzea eta tratatzea.

Hainbat forma klinikotan antsietatea da sintoma nagusia:

• Larritasun eta izu nahasmendua. Bat-batean sintoma somatiko asko agertzen dira, hala nola aire falta, taupadak, zorabioak eta ezegonkortasuna, inurridurak gorputz-adarretan, dardarak, zapalketa torazikoa, goragalea, ikusmen lausoa, eta hiltzeko edo bakarrik geratzeko beldurra.
• Fobiak. Objektu, jarduera edo egoera bati buruzko beldur iraunkorrak eta irrazionalak dira, eta objektu, jarduera edo egoera hori saihestea ekarriko dute. Zaharrarengan berariazko fobiak daude, hala nola erortzeko, galtzeko, erasotua izateko edo harrapatua izateko beldurra.
• Antsietate-nahasmendu orokortua. Eguneroko bizitzako gertakarien beldur handiegia duten pazienteak dira, eta etengabeko tentsio emozionala eragiten die, baita hiperzaintza-egoera eta antsietate aurreratzailea ere. Ezin dute etengabeko kezka hori kontrolatu, eta sintoma fisikoak eragiten dizkie: izerdia, egonezina, taupadak, eztarri lehorraren sentsazioa, dardarak.
• Trauma osteko estres-nahasmendua. Nahasmendu horretan, pazienteak beldur eta antsietate handia izaten du, esperientzia traumatiko bat izan ondoren, eta pertsonak behin eta berriz izaten ditu flash motako irudiak trauma horri dagokionez. Ez da arraroa ikustea lapurretak pairatu dituzten adineko pazienteengan; adibidez, poltsa tira eginez lapurtu dietenen artean.
• Substantziek eragindako antsietate-nahasmendua. Antsietate sintomak drogen erabilera desegokiaren ondorioz sortuko dira, drogen ondoriozko abstinentziaren ondorioz edo botikak hartzearen ondorioz.